Getuigen Verhalen, Reis van de Razzia, interview met Henk Ras

DOI

HENK RAS (NL) Henk werd met zijn broer en met buurjongen Koos van der Linden naar de Puntegaalstraat gebracht en vandaar naar het station Delftse Poort. Zij dachten naar de grens gebracht te worden, maar in Putten zijn zij verder gegaan per trein en reden naar Lehrte, 30 kilometer voorbij Hannover. Daar is Koos met een aantal anderen gevlucht.Na Lehrte werd de groep naar Bardel getransporteerd en omstreeks half januari werd Henk naar Wilhelmshaven gebracht om daar te gaan werken. Hij moest bomtrechters leegpompen en schade door bombardementen repareren.Nadat Hitler zelfmoord had gepleegd, dacht Henk dat hij gevaar liep om naar een concentratiekamp te worden afgevoerd. Hij verborg zich met zijn broer in de ruïnes tot het oorlogsgeweld van de naderende geallieerden voorbij was. In een lager heeft hij de komst van de Polen en Canadezen afgewacht. Tijdens de terugkeer naar Rotterdam is Henk zijn broer kwijtgeraakt, die kwam eerder thuis dan Henk.Later heeft Henk navraag gedaan naar het lot van Koos van der Linden. Die bleek begraven te zijn op een kerkhof in Osnabrück.

Inhoud bestand _data:Artikel over belevenissen van geïnterviewde tijdens de razzia, de tewerkstelling en de terugtocht naar Rotterdam.Inhoud bestand _foto:Foto van geïnterviewde bij graven van medereizigers.

SAMENVATTING ONDERWERPOp de avond van 9 november 1944 werd er een cordon rond Rotterdam en Schiedam gelegd door het Duitse leger. Alle belangrijke bruggen en strategische punten waren afgezet, trams reden niet meer en het telefoonverkeer was geblokkeerd. Op de twee daarop volgende dagen werden ruim 52.000 Rotterdammers en Schiedammers tussen de zeventien en veertig jaar oud opgepakt en afgevoerd richting Duitsland om daar dwangarbeid te verrichten in veelal beroerde omstandigheden.De Razzia van Rotterdam is een van de grootste klopjachten die het Duits Nationaalsocialistische regime heeft gehouden. Het verzetsblad Vrij Nederland reageerde dan ook geschokt, het schreef op 14 december 1944: ‘Vijftigduizend Nederlandse mannen laten zich als schapen wegvoeren en evenzoveel vrouwen zien toe hoe hun mannen en zoons weerloos naar Hitlers slachtbank worden geleid’.Het project Reis van de Razzia is gebaseerd op gefilmde getuigenissen van mannen die de razzia en de daaropvolgende reis hebben meegemaakt, om een hiaat in de geschiedschrijving te vullen en om inzicht te geven in de gebeurtenissen aan de hand van het thema "Handelingsruimte van een individu in een samenleving onder druk".

HENK RAS (EN) Henk was taken to the Puntegaalstraat with his brother and neighbour Koos van der Linden and from there to the Delftse Poort station. They thought they would be taken to the border, but in Putten they continued by train and drove to Lehrte, 30 kilometres past Hannover. There Koos fled with a number of others.After Lehrte the group was transported to Bardel and around mid-January Henk was taken to Wilhelmshaven to work there. He had to pump out bomb craters and repair damage caused by bombing.After Hitler had committed suicide, Henk thought he was in danger of being taken to a concentration camp. He hid with his brother in the ruins until the war violence of the approaching Allies was over. He waited in a camp for the arrival of the Poles and Canadians. During the return to Rotterdam, Henk lost his brother, who arrived home before Henk.Later, Henk asked about the fate of Koos van der Linden. He appeared to be buried in a cemetery in Osnabrück.

File contents _data:Article about the experiences of the interviewee during the raid, the employment and the return trip to Rotterdam.File contents _photo:Photo of the interviewee at the graves of fellow travelers.

SUMMARY OF THE SUBJECT. On the evening of 9 November 1944, a cordon was placed around Rotterdam and Schiedam by the German army. All important bridges and strategic points were closed off, trams were no longer running and telephone traffic was blocked. On the following two days, more than 52,000 Rotterdammers and Schiedammers between the ages of seventeen and forty were arrested and taken to Germany to perform forced labour there, often in appalling conditions. The Rotterdam Raid was one of the largest manhunts that the German National Socialist regime ever conducted. The resistance newspaper Vrij Nederland reacted with shock, writing on 14 December 1944: ‘Fifty thousand Dutch men let themselves be led away like sheep and just as many women watch as their husbands and sons are led defenceless to Hitler’s slaughterhouse’. The project Journey of the Razzia is based on filmed testimonies of men who experienced the raid and the subsequent journey, to fill a gap in the historiography and to provide insight into the events based on the theme "Maneuverability of an individual in a society under pressure”.

HENK RAS (DE) Henk wurde mit seinem Bruder und Nachbarsjungen Koos van der Linden zur Puntegaalstraat und von dort zum Bahnhof Delftse Poort gebracht. Sie dachten, sie würden zur Grenze gebracht, doch in Putten setzten sie ihre Reise mit dem Zug fort und fuhren nach Lehrte, 30 Kilometer hinter Hannover. Koos floh mit einer Reihe anderer dorthin.Von Lehrte aus wurde die Gruppe nach Bardel transportiert und etwa Mitte Januar wurde Henk zur Arbeit nach Wilhelmshaven gebracht. Er musste Bombenkrater auspumpen und Bombenschäden ausbessern.Nach Hitlers Selbstmord glaubte Henk, er sei in Gefahr, in ein Konzentrationslager deportiert zu werden. Er versteckte sich mit seinem Bruder in den Ruinen, bis die Kriegsgewalt der herannahenden Alliierten vorüber war. In einem Lager wartete er auf die Ankunft der Polen und Kanadier. Auf der Rückreise nach Rotterdam verlor Henk seinen Bruder, der vor Henk nach Hause gekommen war.Später erkundigte sich Henk nach dem Schicksal von Koos van der Linden. Es stellte sich heraus, dass er auf einem Friedhof in Osnabrück begraben wurde.

Dateiinhalt _data:Artikel über die Erlebnisse des Interviewten während der Razzia, des Einsatzes und der Rückreise nach Rotterdam.Dateiinhalt _photo:Foto des Interviewten an den Gräbern der Mitreisenden.

ZUSAMMENFASSUNG THEMA. Am Abend des 9. November 1944 errichtete die deutsche Armee eine Sperre um Rotterdam und Schiedam. Alle wichtigen Brücken und strategischen Punkte wurden abgesperrt, Straßenbahnen fuhren nicht mehr und der Telefonverkehr war unterbrochen. An den beiden folgenden Tagen wurden über 52.000 Einwohner Rotterdams und Schiedams im Alter zwischen 17 und 40 Jahren festgenommen und nach Deutschland verschleppt, um dort unter oft entsetzlichen Bedingungen Zwangsarbeit zu verrichten. Die Razzia in Rotterdam war eine der größten Menschenjagden, die das nationalsozialistische Regime in Deutschland jemals durchgeführt hat. Die Widerstandszeitung Vrij Nederland reagierte schockiert und schrieb am 14. Dezember 1944: „Fünfzigtausend Niederländer ließen sich wie Schafe abführen und ebenso viele Frauen mussten zusehen, wie ihre Männer und Söhne wehrlos zu Hitlers Schlachthaus geführt wurden.“. Das Projekt „Journey of the Razzia“ basiert auf gefilmten Zeugenaussagen von Männern, die die Razzia und die anschließende Reise miterlebt haben, um eine Lücke in der Geschichtsschreibung zu schließen und unter dem Thema „Der Handlungsspielraum eines Individuums in einer Gesellschaft unter Druck“ Einblicke in die Ereignisse zu geben.

Op de avond van 9 november 1944 werd er een cordon rond Rotterdam en Schiedam gelegd door het Duitse leger. Alle belangrijke bruggen en strategische punten waren afgezet, trams reden niet meer en het telefoonverkeer was geblokkeerd. Op de twee daaropvolgende dagen werden ruim 52.000 Rotterdammers en Schiedammers tussen de zeventien en veertig jaar oud opgepakt en afgevoerd richting Duitsland om daar dwangarbeid te verrichten in veelal beroerde omstandigheden. De Razzia van Rotterdam is een van de grootste klopjachten die het Duits nationaalsocialistische regime heeft gehouden. Het verzetsblad Vrij Nederland reageerde dan ook geschokt, het schreef op 14 december 1944: ‘Vijftigduizend Nederlandse mannen laten zich als schapen wegvoeren en evenzoveel vrouwen zien toe hoe hun mannen en zoons weerloos naar Hitlers slachtbank worden geleid’.Het project Reis van de Razzia is gebaseerd op gefilmde getuigenissen van mannen die de razzia en de daaropvolgende reis hebben meegemaakt, om een hiaat in de geschiedschrijving te vullen en om inzicht te geven in de gebeurtenissen aan de hand van het thema "Handelingsruimte van een individu in een samenleving onder druk".De getuigenissen in Reis van de Razzia zijn gedaan door mannen die nu gemiddeld 87 jaar oud zijn en indertijd, eind 1944, tussen de 17 en 21 jaar oud waren. In de getuigenissen van deze jongens valt te horen wat hun overkomen is tijdens de oorlogsjaren en wat hun handelingsruimte was ten tijde van de razzia. Maar ook hoe de ervaring van de reis van de razzia, naar Duitsland en Oost-Nederland, hun verzelfstandiging in de hand heeft gewerkt.Na de bevrijding pakten de jongens de draad weer op, in een groot aantal gevallen nog onderbroken door de politionele acties in Indonesië. Maar uiteindelijk kregen ze een eigen leven, een eigen gezin, in een Nederland dat volop in het teken stond van de wederopbouw.Het project bestaat uit 76 interviews. Ieder interview is beschikbaar als afzonderlijke dataset met een eigen Persistent Identifier. Iedere dataset is als volgt opgebouwd: Bestand .docx-bestand is de transcriptie in Word. Bestand _3, indien aanwezig, bevat een beschrijving van de route die geïnterviewde heeft afgelegd.* Soms heeft de geïnterviewde aanvullende informatie, zoals foto's of een (eerder geschreven) verslag, beschikbaar gesteld. Deze informatie is dan opgenomen als _data en/of _fotobestand in de desbetreffende dataset. De inhoud wordt beschreven in het opmerkingenveld van de dataset.

Identifier
DOI https://doi.org/10.17026/dans-2aq-6kvu
Metadata Access https://ssh.datastations.nl/oai?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_datacite&identifier=doi:10.17026/dans-2aq-6kvu
Provenance
Creator E. J. de Jager
Publisher DANS Data Station Social Sciences and Humanities
Contributor NIOD; E. J. de Jager MA; Erik J. de Jager MA; T. Broere (Transcriber for Stichting Reis van de Razzia); S. Coppens (Researcher for Stichting Reis van de Razzia); A. Oosthoek (Historical Advisor for Stichting Reis van de Razzia); E. Hafkamp (Production Consultant for Erik J de Jager Documentary Films)
Publication Year 2014
Funding Reference Funding Agency: Dr. Hendrik Muller's Vaderlandsch Fonds ; Funding Agency: Van Ommeren-de Voogt Stichting ; Funding Agency: Stichting Swart van Essen ; Funding Agency: van Capellen Stichting ; Funding Agency: Stichting de Groot Fonds ; Funding Agency: Stichting Fonds Schiedam Vlaardingen e.o. ; Funding Agency: vFonds ; Funding Agency: Nationale Postcode Loterij ; Funding Agency: Prins Bernard Cultuurfonds Zuid-Holland ; Funding Agency: DeltaPORT Donatie Fonds ; See Contributors
Rights CC-BY-NC-SA-4.0; info:eu-repo/semantics/openAccess; http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
OpenAccess true
Contact NIOD (NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies); E. J. de Jager MA (Erik J. de Jager Documentary Films & Projects)
Representation
Resource Type video 2K, PDF; Dataset
Format application/zip; application/pdf; text/vtt; application/vnd.openxmlformats-officedocument.wordprocessingml.document; video/mp4
Size 39699; 124965; 59355; 51932; 143252; 48814; 89971; 100495686; 50542; 151613
Version 3.0
Discipline Agriculture, Forestry, Horticulture, Aquaculture; Agriculture, Forestry, Horticulture, Aquaculture and Veterinary Medicine; History; Humanities; Life Sciences; Social Sciences; Social and Behavioural Sciences; Soil Sciences
Spatial Coverage Rotterdam e.o.